زندگی در اروپا برای پناهجویان خارجی سراسر دلهره است: باید خود را برای هر چیزی آماده کنی! از وقتی که مدارکت را میدهی تا وقتی که بالاخره معلوم شود ماندنی هستی یا رفتنی، باید در حصاری به نام “کمپ” زندگی کنی، این حصار برای کودکان بسی تنگتر است! النا سلیشو (پناهجوی اهل ازبکستان) ۸ سال قبل به همراه همسر و سه فرزندش در جستجوی آرامش و امنیت به بلژیک آمدند. با گذشت ۸ سال از آن تاریخ، النا ۳۵ ساله هنوز جوابی از دولت بلژیک نگرفته است! ۸ سال بلا تکلیفی او را بر آن داشت که صدای اعتراض و خشم فروخورده خود را به گوش سیاستمداران اتحادیه اروپا نیز برساند. او به همراه شماری از پناهجویان و مهاجران غیر قانونی به مقر پارلمان اروپا در بروکسل رفت تا نارضایتی خود را از وضع موجود اعلام کند.
النا میگوید: «این وضع غیر قابل تحمل است! بهویژه برای فرزندانم. آنها هم میخواهند مثل سایرین مدارک شناسایی و زندهگی عادی داشته باشند.» خانواده النا در سال ۲۰۰۰ برای رهایی از تعقیب و گریزها و به امید اینکه دیگر کسی به آنها بهچشم بزهکار نگاه نکند کشور خود را ترک کردند. اما در بلژیک نیز روزهای خوشی در انتظارشان نبود. درخواست پناهندگی آنها پذیرفته نشد، آنها به این حکم اعتراض کردند و حال بایستی تا بررسی دوباره پروندهاشان انتظار میکشیدند. محلی که برای سکونت آنها در نظر گرفته شده بود کمپی بود در منطقه”Lanaken” جایی در نزدیکی مرز هلند. در اینجا النا، همسرش و نیز ۳ فرزندشان در یک اتاق ۱۵ متر مربعی زندگی میکنند!
در کمپ قوانین سختگیرانهای حاکم است مثلن کسی اجازه ندارد داخل کمپ مهمان بیاورد یا تنها در ساعات خاصی میتوان غذا خورد؛ همچنین کار خارج از خانه نیز ممنوع است! قوانین کمپ واقعا غیرانسانی هستند، تنها ظهرها میتوان ۱۰ تا ۱۵ دقیقه از کمپ خارج شد! تحمل این وضعیت برای کودکان سختتر است. کودکان النا ترسو هستند. مادرشان میگوید: «از ماه نوامبرسال گذشته آنها دیگر به هیچ غریبهای اعتماد ندارند. پلیس ما را با خود برد و حتا به دستهای پسرم دستبند زد، به او گفتند که باید همه جیبهایش را خالی کند، با او درست مثل خلافکارها رفتار کردند در حالی که او آن زمان تنها ۱۴ سالش بود، ازآن موقع به بعد خیلی ترسو شده است. یکبار پلیس در خیابان جلوی همسرم را گرفت، اما همسرم هیچ مدارک شناسایی نداشت، از نظر آنها او یک مهاجر غیرقانونی بهحساب میآمد.» پلیس خانواده النا را به کمپی در فرودگاه بروکسل فرستاد، در آنجا آنها ۲ ماه زندانی بودند. کودکان النا از آن زمان به تلخی یاد میکنند: «آنجا واقعن وحشتناک بود، باید در یک اتاق کوچک با ۲۰ نفر دیگرمیخوابیدی که بیشترشان هم سیگاری بودند.»
پارلمان اروپا خواستار لغو قوانین ضد انسانی کمپ شده است که بهویژه علیه کودکان هستند. مانفرد وبر (از نمایندگان حزب سوسیال مسیحی پارلمان اروپا) در این رابطه میگوید: «کودکان پناهجویان باید از آموزش برخوردار شوند، باید تلاش کنیم تا بنیان و یکپارچگی خانواده آنها حفظ شود.» در اروپا تغییراتی در حال شکلگیری است، هر چند با آهنگی کند. در بلژیک، دولت در نظر دارد کمپهای مخصوصی برای خانوادهها بسازد، در این کمپها مربیان به کودکان رسیدگی میکنند و آنها میتوانند به مدرسه بروند. با وجود این برخی احزاب با انتقاد ازاینگونه قوانین حمایتی، معتقدند که کودکان باید تا ۱۸ ماه در کمپهای معمولی بمانند.
روزهای دشوار برای مهاجران خارجی در ایتالیا
دولت جدید ایتالیا به رهبری سیلویو برلوسکونی، اولین برنامه خود را اخراج و برخورد شدید با مهاجران غیرقانونی به این کشور قرار داده است. در اولین اقدام ۹ استان و ۱۵ شهر ایتالیا مورد یورش نیروهای پلیس امنیتی قرار گرفت و در حدود ۴۰۰ نفر دستگیر شدند که بیش از دهها نفر از آنها بلافاصله حکم اخراج از ایتالیا را دریافت کرده و بهمرزهای این کشور فرستاده شدند! اسپانیا بهعنوان یکی از کشورهای اتحادیه اروپا بلافاصله از خود واکنش نشان داد و ایتالیا را متهم به بدرفتاری با مهاجران خارجی کرد.
کوروش دانش (یکی از ایرانیتباران مقیم ایتالیا و مدیر بخش کارگران خارجی سندیکای چی جی ال CGIL یکی از سندیکاهای کارگری این کشور) انتقادات اسپانیا به ایتالیا را منطقی میداند ولی از سوی دیگر معتقد است مهمترین دلیل واکنش اسپانیا چپ بودن دولت کنونی این کشور است و اینکه این دولت میخواهد نشان دهد که کشورهای اروپا همه یکپارچه دست راستی نیستند! وی میگوید “در بین کشورهای بزرگ اروپایی اسپانیا، یکی از کشورهایی است که حزب سوسیالیست انتخابات را برد و به شکلی میخواهد نشان دهد که نسبت به بقیه فرق دارد. البته سیاست اسپانیا در رابطه با مسئله خارجیها، سیاست بسیار منطقی است یعنی ایدئولوژیک نیست.” دانش، اشاره به بحثی میکند که در حال حاضر در اسپانیا وجود دارد ولی در بقیه کشورهای اروپا کمتر دیده میشود. وی در ادامه میگوید ” زاپاترو پیشنهادی را در رابطه با خروج خارجیها از اسپانیا با یک کمک مالی مطرح کرد. این کمک مالی همان پولی است که نتیجه کار خارجیها در اسپانیا است که در سیستم بازنشستگی این کشور گذاشته شده است. میگوید من این پول را به تو برمیگردانم و مقداری هم اضافه میکنم، تو برو در کشورت با آن سرمایهگذاری کن.
اسپانیا در رابطه با مسائل خارجی تعادل دارد. در ایتالیا چنین چیزی وجود ندارد. مسئله خارجیها بهخصوص در چند سال اخیر خیلی احساسی و ایدئولوژیک بوده و هست و سیاست ایتالیا خیلی از این مسئله نشات میگیرد.” از سوی دیگر دولت برلوسکونی در اولین نشست خود بررسی امنیت شهروندان و برخورد با مهاجران را در دستور کار قرار داد. کوروش دانش مهم ترین دلیل این برخورد سریع از جانب دولت تازه تاسیس را تبلیغات در دوران انتخابات میداند و معتقد است “درصد بالایی از تبلیغات احزاب مختلفی که در انتخابات اخیر ایتالیا شرکت کرده بودند بهصورت مستقیم و غیر مستقیم در رابطه با مساله خارجیها دراین کشور بود. مساله امنیت مطرح میشد و وقتی سوال به میان میآمد که این امنیت چیست؟ جواب فقط خارجیها بودند.”
ایتالیا جز معدود کشورهای اروپا است که قراردادهای بسیار کوتاه مدت با کارگران میبندد و از سوی دیگر بالاترین درصد مرگ و میر کارگران هنگام کار را دارد! دانش ضمن انتقاد از برخورد دولت نسبت به مسئله امنیت، به این موضوع اشاره میکند که در هنگام انتخابات هیچکس صحبت از رفاه اجتماعی، امنیت خانواده و امنیت کارگران هنگام کار را نکرد و فقط صحبت از برقراری امنیتی بود که گویا مهاجران خارجی آن را از بین بردهاند! دانش در این رابطه میگوید” انتخابات برگزار شد، گروه دست راستی انتخابات را برد و از آنجا که این گروه خیلی بیشتر از چپیها در این رابطه تبلیغ کرده بود، مجبور بود سریع به مردم جواب بدهد چون از مردم خواسته بودند به آنها رای دهند تا امنیت را برایشان تامین کنند! بنابراین باید به مردم نشان میداد که میتواند. بنابراین گفتند که هیات دولت در اولین نشست در رابطه با قانون امنیتی جدید باید تصمیم بگیرد.”
و اما دولت جدید با این همه تعجیل تا چه اندازه توانست پیش برود و در قوانین چه تغییراتی به وجود آورد؟ دانش میگوید، ” خیلی جلو رفتند نسبت به آن چیزی که قانون اساسی ایتالیا به آنها اجازه میدهد، چون قانون اساسی ایتالیا از نظر جهانی قانون اساسی بسیار پیشرفتهای است. از طرف دیگر خیلی از قوانین اروپایی این اجازه را به آنها نمیداد تا بهشکلی که میخواهند و امنیتی را که انتظارش را دارند به قانون تبدیل کنند، بنابراین با مسئلهای بزرگ و شعارهای بزرگ شروع کردند. مثل اخراج تمام رومانیاییها از ایتالیا. بعد دیدند نمیتوانند رومانیاییها را از ایتالیا اخراج کنند چون جزو بازار مشترک اروپاست و یک سری قوانین اروپایی این اجازه را به آنها نمیدهد. بعد گفتند آزادی شخصی مهاجران را کم میکنیم بعد دیدند قانون اساسی ایتالیا این اجازه را به آنها نمیدهد. خلاصه تا جایی که دیده میشود تغییر زیادی در کار نیست.”
در ادامه دانش بر این نکته تاکید میکند که ایتالیا احتیاج به دولتی دارد که واقعیتها را ببیند چرا که بر اساس ارزیابیها اگر یک روز مهاجران داخل ایتالیا همگی دست به اعتصاب بزنند این کشور فلج خواهد شد! بهگفته مدیربخش کارگران خارجی سندیکای CGL ایتالیا بهشدت احتیاج به سیاستی منطقی در رابطه با مهاجران دارد. او در ادامه میگوید “هر سیاستی که از واقعیت دور باشد دیر یا زود شکست میخورد. واقعیتی که در ایتالیا وجود دارد این است که کسانی که در سیستم بهداشت ایتالیا کار میکنند ۶۰۰ هزار نفرکارمند دارد در حالیکه خارجیهایی که از پیرمردان و پیرزنان ایتالیایی نگهداری میکنند ۷۰۰ هزار نفر هستند. درقسمت ساختمانی بیش از ۴۰ درصد خارجی هستند. در امور کشاورزی و خدمات با درصدهای پایینتری خارجیها مشغول به کار هستند. حدود ۳ میلیون خارجی در ایتالیا حضور دارد و اقتصاد این کشور بهشدت به وجود آنها احتیاج دارد.”
بیرون کردن مهاجران رومانیاییها و کولیهای اروپای شرقی که در اکثر موارد به عنوان عاملان جرم و جنایت در ایتالیا معرفی میشوند یکی از اهداف برنامههای دولت جدید است. اما با وجود آنکه پلیس رومانی با پلیس ایتالیا اعلام همکاری میکرد، دولت رومانی نگرانی خود را از وضعیت شهروندانش در ایتالیا و همچنین تبعیضاتی که رومانیاییها با آن مواجه هستند اعلام کرد. کوروش دانش در این رابطه به نکات دیگری نیز اشاره میکند “رومانیاییها بیشترین و اولین جامعه خارجیهای ایتالیا هستند. و خیلی از آنها به ایتالیا آمدند. از چند سال قبل از اینکه رومانی وارد بازار مشترک اروپا شود دیگر رومانیاییها احتیاج به ویزا برای ورود به ایتالیا نداشتند. بعد از ورود رومانی به اتحادیه اروپا هم رومانیاییها میتوانند مانند دیگر شهروندان اروپایی اجازه اقامت در ایتالیا را بگیرند. تعدادی از رومانیاییهای مقیم ایتالیا را کولیها تشکیل میدهند و در این میان کولیهایی هستند که بیش از ۴۰ سال از عمر خود را در ایتالیا گذراندهاند. از سوی دیگر کولیهایی هم هستند که به تازگی به ایتالیا آمدهاند و از آنجا که این کشور هیچگونه سیاست پذیرش برای این مهاجران را ندارد بنابراین آنها را در حاشیه شهرها نگه میدارد و بههمین دلیل این گروه شروع بهدزدی و جیب زنی و کارهای خلاف میکنند. “
اما در نهایت سیاست دولت سیلویو برلوسکونی که اصرار بر اخراج مهاجران رومانیایی و کولیهای این کشور داشت چه خواهد شد و مهاجران و پناهجویان این کشور اروپای شرقی چه سرنوشتی در ایتالیا خواهند داشت؟ دانش در اینباره میگوید “دولتی که در حال حاضر بر سر کارآمده در ابتدا گفت میخواهد رومانیاییها را از ایتالیا اخراج کند، ولی چیزی که دیده میشود این است که رئیس پلیس رومانی به ایتالیا سفری داشت و با وزیر کشور ایتالیا ملاقات و مذاکره کرده است. همچنین در حال حاضر ایتالیا در تدارک همکاری دوجانبه با پلیس رومانی است. قرار است ۱۰ پلیس رومانیایی بهطور ثابت به ایتالیا بیایند و با دولت ایتالیا همکاری کنند. از سوی دیگر دولت رومانی نیز به شکلی به دولت ایتالیا این مسئله را فهماند که شما ۲۰ هزار کارخانه در رومانی دارید. اگر بهخواهید با شهروندان ما درایتالیا اینگونه رفتار کنید ما هم این ۲۰ هزار کارخانه را میبندیم. همین مسئله باعث شد ایتالیا از شدت جنجالش بکاهد و در حقیقت در این مورد عقب نشینی کند. “
در نهایت در هفته گذشته دولت جدید لایحهای را مطرح کرد که در آن مهاجرت غیر قانونی در ایتالیا جرم محسوب میشود و از ۶ ماه تا ۴ سال زندان خواهد داشت. همچنین اجاره خانه به مهاجران غیر قانونی نیز از این پس جرم بهحساب میآید. از دیگر موارد نیز میتوان به ویزاهای ایتالیا اشاره کرد که فقط سه ماهه صادر خواهد شد.
مریم افشنگ – رم
دویچه وله 01.06.2008
زیر نویس:
- جناح چپ گرای میانه ایتالیا مخالفت خود را با این قانون اعلام كرده است. روزنامه ایتالیایی لارپوبلیكا روز 28/02/87 نوشت: ماریا ترزا دلا وگا (معاون نخست وزیر اسپانیا) دولت برلوسكونی را متهم به یك سیاست نژادپرستانه در قبال مهاجران خارجی كرد. پس از اعلام این موضوع، فرانكو فراتینی (وزیر خارجه ایتالیا) بلافاصله خواستار تكذیب این موضوع ازسوی مقامات اسپانیا شد و زاپاترو (نخست وزیر اسپانیا) نیز گفت: دلاوگا هیچ قصد حملهای علیه دولت ایتالیا نداشته و ما به تصمیمات دولت ایتالیا احترام میگذاریم. هیات دولت ایتالیا در نشست ۸۷/۰۳/۰3 خود (كه در شهر جنوبی ناپل برگزار شد) درباره اعمال تدابیر سخت علیه مهاجرتهای غیرقانونی تصمیمات سختی اتخاذ كرد. بر اساس گزارش روزنامه ایتالیایی لارپوبلیكا از جمله تدابیر در نظر گرفته شده میتوان به اخراج مهاجران، حبس مهاجران غیر قانونی از شش ماه تا چهار سال، اعمال محدودیت درخصوص ازدواج ایتالیاییها و خارجیها و مجرم شناخته شدن افرادی كه كودكان را به تكدیگری وادار میكنند اشاره كرد. بر اساس این مصوبه دولت جدید ایتالیا اقدام به ایجاد یك بانك DNA برای مهاجران خواهد كرد تا نسبت خانوادگی آنها در صورت درخواست اقامت برای خانوادهاشان ثابت شود. در همین حال جناح چپ گرای میانه، مخالفت خود را با حبس مهاجران غیرقانونی اعلام كرد!
- حدود یك هزار نفر از ساكنان یكی از محلات مهاجرنشین شهر رم، روز ۸۷/۰۳/۰6 علیه نژاد پرستی، دست به راهپیمایی اعتراض آمیز زدند. بهنقل از خبرگزاری آنسا، این راهپیمایی در یكی از محلات جنوب شرق رم كه اخیرن صحنه نژادپرستی بوده است، به نشانه همبستگی با مهاجران، از سوی جامعه بنگلادشیها و جنبشهای مهاجران و چپگرایان برگزار شد.
