از سال ۲۰۰۱ و با اجلاس نمایندگان کشورهای عضو سازمان تجارت جهانی در دوحه (پایتخت قطر) سلسله گفتوگوهایی در مورد آزادسازی تجارت جهانی آغاز شد که تا کنون بارها و بارها محکوم به شکست بوده است. نمایندگان ۴۰ عضو برجسته سازمان تجارت جهانی از روز دوشنبه در ژنو گرد هم آمدند تا در مورد راههای از میان برداشتن موانع تجارت آزاد با هم صحبت کنند. در میان شرکتکنندگان نام کشورهایی همچون آمریکا، چین، برزیل، هند، ژاپن و نمایندگان اتحادیه اروپا به چشم میخورد، که در نهایت بدون نتیجه پایان یافت! این گفتوگوها ممکن است پائیز آینده ادامه یابند.
اعتراض مخالفان در جاکارتای اندونزی
کشورهای در حال توسعه میخواهند که کشورهای صنعتی آغوش بازارشان را به روی محصولات کشاورزی آنها بگشایند، اما خود بر محصولات صنعتی وارداتی کشورهای توسعهیافته، عوارض گمرکی سنگین میبندند تا حامی صنایع داخلی باشند. در مقابل کشورهای پیشرفته هم میخواهند اجناس صنعتی خود را با عوارض گمرکی ناچیز به بازار کشورهای در حال توسعه بفرستند، اما محصولات کشاورزی آنها را به راحتی در بازارهای خود نمیپذیرند تا از کشاورزان خود پشتیبانی کنند!
بر اساس پیشنهادی که در جریان جلسهی ۲۶ ژوئیه بین نمایندگان آمریکا، اتحادیه اروپا، استرالیا، برزیل، هند، چین، ژاپن و پاسکال لامی (رییس سازمان تجارت جهانی) مطرح شد، سقف یارانه های کشاورزی اروپا ۸۰ درصد و آمریکا ۷۰ درصد کاهش میداشت. در زمینه ورود کالاهای مصرفی قرار بود عوارض گمرگی بین ۲۰ تا ۲۵ درصد به نفع کشورهای در حال توسعه کاهش یابند. هرچند بر اساس آن پیشنهاد، میزان یارانههای کشاورزی در آمریکا به ۵ / ۱۴ میلیارد دلار کاهش مییافت، اما باعث توقف حمایت از کشاورزان آمریکایی نمیشد! از سوی دیگر در بین کشورهای اروپایی نیز توافق کسب شده با عکس العمل های متفاوتی روبرو شد! بر خلاف سوئد، ایتالیا و ایرلند از این توافق استقبال نکردند. خانم مری کوهالان (نماینده نخست وزیر ایرلند در این مذاکرات) گفت که مواردی در این توافق وجود دارد که برای ما قابل قبول نیست. هر چند نماینده هند هم از مواردی ابراز نگرانی کرد، اما نماینده آرژانتین پیشنهاد موجود را غیرقابل قبول خواند و رد کرد. فرانسه (که ریاست دورهای اتحادیه اروپا را بر عهده دارد) اعلام کرد که طرح پیشنهادی لامی را امضا نخواهد کرد! این کشور، بزرگترین اقتصاد کشاورزی در اروپا را دارد و حذف یارانههای این بخش، ضربه بزرگی بر تولیدکنندگان فرانسوی وارد خواهد کرد. سخنگوی دولت فرانسه پس از نشست هییت دولت (در روز دوشنبه) اعلام کرد که طرح پیشنهادی ژنو «هیچ گام مثبتی در جهت حل مسایل اساسی بر نمیدارد». سارکوزی هم در پایان هفته گذشته در گفتوگویی تلفنی با خوزه مانوئل باروسو (رییس کمیسیون اتحادیه اروپا) از طرح یادشده انتقاد کرده بود.
به اعتقاد برخی ناظران اقتصاد در دنیای امروز، مستقل از سیاست نیست. سادهتر اینکه از اقتصاد میتوان به عنوان برگ برنده در قمار سیاست استفاده کرد. برای مثال، حمایت از صنایع داخلی میتواند رای بسیاری به صندوق یک نامزد انتخاباتی بریزد. نوامبر امسال (۲۰۰۸) انتخابات ریاست جمهوری ایالات متحده برگزار خواهد شد، هند سال آینده انتخابات مجلس را در پیش دارد و شهروندان اتحادیه اروپا در سال ۲۰۰۹، نمایندگان جدید را به پارلمان این اتحادیه خواهند فرستاد. تا تکلیف رویدادهای سیاسی یادشده روشن نشود، تصمیم روشنی در مورد آزادسازی اقتصاد در این کشورها گرفته نخواهد شد. این را هم نمیتوان نادیده گرفت که وضع کنونی اقتصاد جهان، کشورها را خواه ناخواه به سمت حمایت از صنایع داخلی سوق میدهد.
سازمانهای فعال در امور توسعه، همچون اُکسفام (Oxfam) ، بر لزوم رعایت حقوق تمام کشورها تاکید میکنند. آنها هشدار میدهند که به خواستههای کشورهای فقیر در جریان گفتوگوهای ژنو آنطور که باید و شاید پرداخته نمیشود! وزیر امور توسعه آلمان هم در مورد شکست گفتوگوها هشدار داده است. به اعتقاد وی، گفتوگوهای ژنو و توافقهای صورتگرفته تا کنون، شرایط زندگی مردم در کشورهای در حال توسعه را بهبود نخواهد بخشید! هند در طول گفتوگوهای ژنو همواره تاکید کرد که عوارض واردات محصولات کشاورزی در کشورهایی که بخش بزرگ جمعیت آنها را کشاورزان فقیر تشکیل میدهند، باید افزایش یابند! آمریکا اما با این نظر مخالف است! نماینده ایالات متحده روز دوشنبه (۲۸ ژوئیه) انتقاد کرد که کشورهای چین و هند در برابر باز کردن بازارهای خود به روی کالاهای وارداتی مقاومت میکنند. نماینده چین اما از سیاست کشورش دفاع میکند و از وجود دلایل قانعکنندهای سخن میگوید که سبب میشوند درهای واردات به روی برخی محصولات کشاورزی حساس بسته بمانند. فرستاده چین در نشست ژنو، توقع کشورهای صنعتی ثروتمند از دیگر کشورها را بسیار فراتر از قوانین تجارت بینالمللی میداند! هند هم با انتقاد از مواضع آمریکا، به بنبسترسیدن مذاکرات دوحه را نتیجه توقعات غیرمنطقی ایالات متحده و دیگر کشورهای ثروتمند ارزیابی میکند!
روزنامه آلمانى ”زود دویچه تسایتونگ“ در تفسیر ۳۰ ژوئیه (۹ مرداد): «بار دیگر تلاش براى یکپارچه کردن منافع اقتصادى ۱۵۳ کشور عضو تحت یک قرارداد، به شکست انجامید. روز سهشنبه در ژنو این امید به گور سپرده شد، که سازمان قدرتمند تجارت جهانى بتواند براى مشکلات عاجل انسانها در مقیاس جهانى حداقل راهحلى بیابد. این مشکلات شامل بهاى فزاینده مواد غذایى، به پایان رسیدن مواد خام، بحران بازارهاى مالى و رکود اقتصادى در کشورهاى صنعتى غرب است. اما در مذاکرات ژنو بار دیگر اختلافات گذشته سر باز کردند! آمریکا با پرداخت یارانه، از کشاورزان خود حمایت مىکند، اما از کشورهاى در حال توسعه و تازه صنعتى شده مىخواهد که مالیات گمرگى بر واردات خود را کاهش دهند! این کشورها نیز به نوبه خود بیم از این دارند که ذرت و گندم یارانهاى از آمریکا سبب طرد محصولات داخلى از بازارهاى محلى شود! هند وچین به عنوان قدرتهاى تازه سر برآورده به کشاورزان خود یارانه نمىدهند! در این کشورها کشاورزان کوچک با تولید محدود خود شانسى در مقابل سیل فرآوردههاى آمریکایى نخواهند داشت. تا زمانی که این عدمتوازن موجود است، امید به بازارهاى آزاد نیز بیهوده خواهد بود! مشکل اینجاست که بدون توافق بر سر بازار محصولات کشاورزى نمىتوان به تجارت آزاد در عرصه خدمات و در زمینه کالاهاى صنعتى نیز دست یافت.»
دی ولت / رویترز / خبرگزاری آلمان / رادیو دویچهوله
زیرنویس:
– کشورهای فقیر یا در حال توسعه همواره از سوبسید بی رویهای که کشورهای صنعتی در اختیار کشاورزان خود قرار میدهند، انتقاد کردهاند! این نکته که کشورهای ثروتمند شمال، با تولیدات سوبسید شدهشان باعث ویرانی در افریقا شدهاند، سالهاست که در کنفرانسها مطرح میشود! مدتهاست که جمله “کشورهای ثروتمند باید از پرداخت یارانه برای محصولات کشاورزی خود دست برداشته و محصولات کشورهای جهان سوم را در بازارهای خود بپذیرند” یک جمله تکراری شده است! با توجه به این واقعیت که “دو سوم فقرا در مناطق روستایی زندگی میکنند که وابسته به کشاورزی هستند” دیگر شکی باقی نمیماند که تا زمانی که امریکا و اروپاییها به بخش کشاوزرزی خود سوبسید میدهند و بازارهایشان را رو به محصولات کشورهای جهان سوم میبندند، تنها اساس زندگی مردم این کشورها را ویران میکنند! گشودن بی قید و شرط درهای بازارهای کشورهای در حال توسعه بر روی واردات از اروپا و آمریکا که به آنها یارانه تعلق گرفته، تنها به ضرر کشاورزان آن کشورهاست!
