افزایش بهای نفت خام عاملیست که هزینههای تولید را بالا میبرد و این افزایش قیمت، خودروداران و خودروسازان را به سمت استفاده از سوختهای غیرفسیلی هدایت میکند. بر اساس محاسبهی کارشناسان، غلهای که برای تولید یک باک سوخت اتانول مورد استفاده قرار میگیرد، میتواند نیاز غذایی یک سال یک انسان را تأمین کند! موسسهی بینالمللی الگوی تغذیهی واشنگتن IFPRI)) معتقد است که برنامهی پیشنهادی نهادهای مدافع محیط زیست، مبنی بر دو برابر کردن استفاده از سوختهای بیو تا سال ۲۰۲۵، خود به تنهایی قیمت مواد غذایی را ۷۲ درصد افزایش خواهد داد! بر اساس محاسبات موسسهی بینالمللی الگوی تغذیهی واشنگتن، تقاضا برای گوشت تا سال ۲۰۲۵ دو برابر خواهد شد! (برای تولید هر کیلو گوشت گوساله، شش کیلو ذرت لازم است)
بانک جهانی برای جلوگیری از شدت بحران مواد غذایی در جهان برنامهای را تصویب کرد که بر مبنای آن یک میلیارد و ۲۰۰ میلیون دلار به کشورهایی که بیش از دیگر کشورها از گرسنهگی رنج میبرند، پرداخت میشود. رابرت زولیک (رییس بانک جهانی) معتقد است که بدون این کمکها، افزایش قیمت مواد غذایی باعث خواهد شد که «تعداد فقیرترینهای جهان از یک میلیارد به دو میلیارد نفر برسد.» کمکهای فوری بانک جهانی، در وهلهی نخست برای تهیهی غذا در دبستانها، خرید بذر و کود و ترمیم سیستمهای آبیاری در فقیرترین کشورها درنظر گرفته شده است. روز پنجشنبه، ۲۹ مه (۹ خرداد) ۲۰۰ میلیون دلار در اختیار لیبریا، هائیتی و جیبوتی گذاشته شد. در ماه ژوئن قرار است که توگو، یمن و تاجیکستان از این کمکهای فوری بهرهمند شوند. بانک جهانی مصمم است که در سال آیندهی میلادی، کمکهای خود برای پیشرفت کشاورزی در جهان را دو میلیارد دلار افزایش دهد. در حال حاضر میزان این کمکها حدود ۴ میلیارد دلار است. زولیک میگوید: «این اقدامات برای دو میلیارد نفر در نظر گرفته شدهاند؛ کسانی که بر اثر افزایش قیمت مواد غذایی در معرض خطر گرسنهگی هستند و یا از کمبود مواد غذایی رنج خواهند برد.» رئیس بانک جهانی در آستانهی نشست سازمان خوابار جهانی وابسته به سازمان ملل هشدار داد که نجات از بحران کنونی مستلزم برنامههای دقیق است. وی گفت، باید برای آینده طوری برنامهریزی کرد که «دهقانان آفریقایی نه تنها برای مردم آفریقا بلکه برای تمامی مردم جهان تولید کنند.»
شرکتکنندگان در نشست کشورهای آفریقایی و ژاپن در یوکوهاما نیز تصمیم گرفتند که برای مبارزه با گرانی روزافزون موادغذایی اقدامات گستردهای انجام دهند. در بیانیهی پایانی این نشست آمده است که این اقدامات مستلزم اهدا وامهای کوچک به کشاورزان آفریقایی و نیز گسترش مزرعههای آبی این قاره است. یاسوا فوکودا (نخستوزیر ژاپن) وعده داد که کشورهای آقریقایی میتوانند با کمک ژاپن تولید برنج در آفریقا را در ۵ سال آینده دوبرابر کنند. برای این منظور لازم است که اقدامات مشخصی صورت گیرند؛ از جلمه پرورش انواع جدید برنج و گسترش شالیزارها به میزان ۲۰ درصد. در این نشست که از ۲۸ تا ۳۰ مه (۸ تا ۱۰ خرداد) در یوکوهاما برگزارشد،۵۰ کشور آفریقایی شرکت کرده بودند.
کنفرانس جهانی مبارزه با گرسنهگی سوم ژوئن از سوی دبیرکل سازمان ملل متحد (بان کی مون) در رم گشایش یافت. بحران کنونی مواد غذایی، مسئلهی محوری این نشست اضطراری است که از سوی سازمان خواروبار و کشاورزی سازمان ملل متحد (فائو) بهمدت سهروز برپا میشود. در این اجلاس، بیش از ۴۰ تن از سران و نمایندگان ۱۹۱ کشور عضو این سازمان، شرکت دارند. بان کی مون (دبیرکل سازمان ملل متحد) در آغاز این نشست جهانی گفت که مسوولان امر باید هر چه زودتر «موانع موجود بر سر مبادلات کشاورزی» را از میان بردارند. او همچنین از سران کشورها خواست، «ارادهی سیاسی قویای» از خود نشان دهند و با گامهای سریع «مبارزه علیه ریشههای بحران جهانی مواد غذایی» را پیش ببرند. او همچنین افزود: «گرسنهگی، خشم، فروپاشی اجتماعی، بیماری و بحران اقتصادی به ارمغان میآورد.» ژاک دیوف (مدیرکل فائو) در این نشست یادآور شد که دربارهی دلایل بروز بحران مواد غذایی «بهاندازهی کافی حرف زده شده است و باید هرچه زودتر عمل کرد.» او گفت: «بدون تصمیمات سریع و جسورانه دربارهی مثلن سیاست قیمتگذاری و دگرگونیهای جوی، وضعیت جهان خطرناک خواهد شد.» وزیر توسعه و کمکهای عمرانی آلمان (هایدهماری ویچورک ـ تسویل) در سخنان خود در این نشست به اهمیت مبارزهی هرچه سریعتر علیه بحران مواد غذایی پرداخت و پدیدهی گرسنهگی در جهان را در آغاز قرن بیست ویکم «رسوایی تاریخ بشریت» خواند. او گفت: «زمین میتواند خوراک جمعیت رو به افزایش جهان را تأمین کند. جامعهی جهانی ولی باید برای تحقق این امر شرایط لازم را فراهم آورد.»
پیش از آغاز این کنفرانس، سازمان امدادی اوکسفم در آلمان طی بیانیهای از مسئولان امر خواست، برنامهای اضطراری در سطح جهان برای مبارزه با افزایش قیمت مواد غذایی طرحریزی کنند. بنا بر ارزیابی این سازمان، ۲۹۰ میلیون نفر در ۵۳ کشوری که به ویژه گرفتار پیآمدهای ناگوار افزایش سرسامآور بهای مواد غذایی هستند، در خطر گرسنهگی قرار دارند. هزینهی اجرای این برنامهی امدادی، حدود ۵/ ۱۴ میلیارد دلار، (۳ / ۹ میلیارد یورو) تخمین زده میشود.
روزنامه آلمانى ”برلینر تسایتونگ: اجلاس سازمان جهانى خواربار و كشاورزى در رم تنها به تكرار كمبودهاى شناخته شده و پاسخهاى قدیمى بسنده كرده است! دهها سال است كه كشاورزى در كشورهاى فقیر در زمینه مشكلات مالى، تكنیكى و انسانى به فراموشى سپرده شده است! تاكنون سرمایهگذارى اندكى در حوزه راهسازى، تاسیسات آبرسانى و انباردارى براى روستاها صورت گرفته است! سرمایهگذارى در زمینههاى اصلاح بذر پر حاصل و مناسب با شرایط محلى، آموزش و تندرستى كشاورزان و خانواده آنان نیز ناچیز بوده است! در بسیارى از مناطق جهان ساختارهاى مالكیت و قدرت فئودالى توان كشاورزان را به بند كشیده است! اما تمامى این اطلاعات منجر به اقدامى عملى نمى شود! مسوولیت این وضعیت بر دوش روساى كشورهاى حاضر در رم و میزبان این نشست (یعنى سازمان جهانى خوابار و كشاورزى) است!»
روزنامه اتریشى ”اشتاندارد“: در میان این جمع رنگارنگ كه در اجلاس سازمان جهانى خوابار و كشاورزى گرد آمدهاند، اصلاحگران جهان حضورى چشمگیر دارند، اما تصورات آنان به همان اندازه كه فاخرند، ناكافى نیز هستند. امكانات بیشتر بىشك به برنامههاى عاجل یارى مىرسانند، اما قادر به ایجاد چرخشى اساسى و مطلوب نمىشود. براى این منظور باید دست به برشهاى ژرفترى زد، كه معمولن كمتر از كمكهاى مالى مردمپسندانه است. در باره این مسایل پاپ بندیكت شانزدهم، بان كى مون (دبیركل سازمان ملل) و دیگر افراد خوش نیت نیز سكوت كردند! اقدامات موثر در اینباره نخست نیازمند اعتراف به اشتباهات در دهههاى گذشته است. اما هیچكس حاضر به قبول اشتباهات نیست. این خطاها و كمبودها عرصه وسیعى را شامل مىشود و دربرگیرنده تمام كشورها و گروههاى ذینفع، یعنى كشورهاى غربى، كشورهاى در حال توسعه و سازمان هاى كمك رسانى مىشوند.»
روزنامه ”وست دویچه تسایتونگ“ چاپ آلمان: كشورهاى صنعتى، مدت زمان مدیدى در این توهم بسر مىبردند كه گرسنهگى، همانند بلایاى طبیعى تنها در كشورهاى دوردست گریبانگیر مردم مىشود. زمانى طولانى با اعتقاد كور به پیشرفت نظر براین بود كه فنآورى در عرصه ژنیتك و روشهاى مدرن كشت قادر به تامین غذا براى جمعیت روبه رشد جهان در آینده مىباشد. اما در اصل گرسنهگی ژرفتر از گذشته در واقعیت دهكده جهانى نفوذ كرده است! این وضعیت ربطى به سرنوشت ندارد، بلكه ناشى از سیاست هاى اشتباه، قدرتطلبىهاى بىحد و حصر، خودخواهىهاى ملى و محاسبهگرى بىروح بازارهاى لجامگسیخته است!»
روزنامه فرانسوی “است فرانس” جهانی گردانی سرمایه را عاملی تعیین کننده در بحران مواد غذائی دانست و نوشت: «فرانکو فراتینی )وزیرخارجه ایتالیا( در پایان نشست رم نتایج آن را نومیدکننده خواند. کاربست عبارت نومیدکننده کافی نیست. همه چیز به پول باز نمیگردد. پول، طبعن برای کمک کردن به انسانهائی که به برنج و نان دسترسی ندارند، ضروری است. همچنین برای ساختن سیلوها، جادهها و گسترش بازارهای منطقهای، که زندگی دهقانان خردهپا را تضمین میکند. اما ما باید از برخی دگمهای فوقلیبرال هم فاصله بگیریم! تولید موادغذائی در آفریقا، باید مثل یک نهال حساس، از وزش باد اقتصاد جهانشمول محفوظ بماند.»
روزنامه ایتالیائی “لا رپوبلیکا” با اشاره به یک تئوری هولناک قرن هیجدهم، دلایل ناکامی نشست رم را چنین تفسیر کرد: “طبعن نشستی که با شتابزدگی از سوی مسالهدارترین سازمانهای جهانی سازماندهی شد، نمیتوانست ترس ما را از تزی برطرف کند که در سال ۱۷۹۸ هراس آفرید. در آن زمان توماس مالتوس پیشبینی کرد که طبیعت، از طریق جنگ و نابودساختن بخش عظیمی از انسانها، رشد جمعیت را تحت کنترل میگیرد”.
لارپوبلیکا افزود: “اگر ما یکی از ۸۰۰ میلیون انسانی باشیم که مرگ ناشی از گرسنهگی تهدیدمان میکند، کنفرانس رم به هیچ وجه نمیتواند ما را آرام کند. نه اینکه قول و قرارها و چشماندازهای خوبی وجود نداشت، بلکه هنگامی که به توافق بر سر تعیین یک استراتژی و راهحل مشترک ضرورت داشت، قدرتمندان زمین، ناتوانی شکایت برانگیز خود را نشان دادند”.
روزنامه “کوریریه دلاسرا” که در میلان منتشر میشود، مسئله را چنین دید: «باید همه دستکم برسر گرسنهگی، و ضرورت ستیز با بلائی که به جان نزدیک به یک میلیارد انسان افتاده است، به توافق میرسیدند. اما در نهایت، تنها کمکهائی اندک، برای کشورهائی تعهد شد که افزایش قیمت موادغذائی در آنها از حد گذشته است. اما واقعن اینبار این خطر وجود داشت که اجلاس فائو، به هیچ نتیجهای نرسد. قطعنامه کنفرانس، خیلیها را به شدت ناراضی کرد و سه کشور آرژانتین، ونزوئلا و کوبا را وادار به دعوا کرد. زیرا در این قطعنامه، نه سوخت بیولوژیک، که لیبرالیزه کردن بازارها مورد اعتراض بود.»
روزنامه محلی “شوبیشهتسایتونگ”، سیاست نادرست کمکهای عمرانی غرب برای توسعه جهان سوم را مقصر اصلی بحران فعلی دانست. در تفسیر این روزنامه آمد: «حیرت تازه سیاست، از وضعیت دردناک مناطق فقیر قاره زمین، بعضن بازتاب دهنده وجدان ناراحت سیاست جهانی است. اما هوچیگری نیز در آن نهفته است. بحران گرسنهگی فعلی، یک فاجعه طبیعی نبود که ناگهان بر سر جهان فرود آید. بیش از آن، این اشتباهات چند دهه سیاست کمکهای عمرانی است که انتقام میگیرد. بحران، بسیار متاثر از این عقیده غلط بود، که کمکهای غیرنقدی در موقعیتهای اضطراری مهم، و پول میتوانند در مقابله با بحران مواد غذائی به کار آیند.»
رودلف بونتزل (از سازمان امداد برای توسعهی کلیسای پروتستان (EED میگوید که باز این شانس از دست رفت که چارهای جسته شده و به راهحلی عاجل رسیده شود. توماس هیرش (از سازمان امدادگر نان برای جهان) نیز همین نظر را دارد. او از اختلاف نظر عمیقی که در کنفرانس وجود داشت، ناراضی است و این موضوع را که کنفرانس رم صحنهی بروز چند دستگی شد، دلیل بر عدم موفقیت آن میداند. او همچنین توجه را به این نکته جلب میکند که در هیچ یک از سه روز کنفرانس به تعدادی دهقانان خردهپا، ماهیگیران و دامداران که به کنفرانس دعوت شده بودند، به اندازهی لازم فرصت ابراز نظر داده نشد.
فیان FIAN) که یک سازمان مدافع حقوق بشر است) طرح بان کی مون (دبیر کل سازمان ملل متحد) را برای پشتیبانی از دهقانانی که از روندهای اقتصادی موجود زیان میبینند و مورد تبعیض قرار میگیرند، مثبت میداند. این سازمان در مقابل معتقد است که صرفن با طرحهایی چون گشایش بازارهای جنوب، اختصاص یارانه به واردات از طریق کمکهای دریافتی برای توسعه و نیز انقلاب سبز به صورت مدرنسازی کشاورزی نمیتوان مشکل گرسنهگی را حل کرد.
شکاف موجود در کنفرانس رم در درجهی اول شکاف موجود میان کشورهای فقیر و غنی بود. بر سر هر موضوعی که اختلاف نظری بروز میکرد، در نهایت به این شکاف بنیادی برمیگشت. کشورهای فقیر از این که در کشورهای ثروتمند به محصولات کشاورزی خود این کشورها یارانه تعلق میگیرد، انتقاد میکردند! آمریکا مدافع سیاست خود در این مورد بود! بر سر سوخت زیستی و فناوری ژنتیک نیز اختلاف نظر عمیقی وجود داشت! بحث به کنفرانس سران هشت کشور صنعتی در ژاپن نیز کشیده خواهد شد. این کنفرانس در ماه آینده برگزار میشود.
برگزاری آلمان و خبرگزاری فرانسه
